خلاصه این مقاله
تکرر مدفوع یعنی تعداد دفعات دفع نسبت به الگوی معمول خودتان بیشتر شده باشد. اسهال آبکی، دفع مکرر مدفوع شکل دار و احساس دفع ناکامل یکسان نیستند و علت های متفاوتی دارند. تغییر غذا یا دارو، عفونت و بیماری های گوارشی از علت های احتمالی هستند. تکرر مدفوع به خودی خود باعث سرطان یا انسداد روده نمی شود؛ این بیماری ها در برخی شرایط می توانند علت یا همراه تغییر الگوی دفع باشند.
اگر خون در مدفوع، کم آبی، درد شدید یا کاهش وزن بدون علت دارید، مراجعه پزشکی لازم است. برای آشنایی با نشانه های هشدار، راهنمای NIDDK درباره اسهال را ببینید.
کدام نوع تغییر دفع را تجربه می کنید؟
| وضعیت | گام مناسب |
|---|---|
| دفعات بیشتر با مدفوع شکل دار | تغییر غذا، دارو و الگوی معمول دفع را بررسی و ثبت کنید. |
| مدفوع آبکی مکرر | به جبران آب و املاح توجه کنید و علائم هشدار را بررسی کنید. |
| احساس دفع ناکامل یا خونریزی | برای تشخیص علت با پزشک مشورت کنید. |
احساس نیاز به دفع مدفوع در بازه زمانی‌های کوتاه مدت و یا مدفوع کردن بیش از حد معمول در طول روز نشانه‌هایی از تکرر مدفوع است که می‌تواند ناشی از ناراحتی‌های گوارشی باشد. بطور کلی تکرر مدفوع وضعیت نگران کننده‌ای نیست اما باید بیمار حتما به پزشک متخصص مراجعه کند زیرا می‌تواند باعث ایجاد انسداد روده، سرطان روده، بیماریهای التهابی روده و غیره شود که در ادامه معرفی خواهیم کرد. درمان تکرر مدفوع در ابتدا تغییر عادات غذایی، تغییر فعالیت‌های بدنی و در ادامه مصرف داروهایی است که پزشک در صورت نیاز برای شما تجویز می‌کند.
چرا انقدر مدفوع می‌کنم؟ آیا تکرر مدفوع نشانه بیماری است؟ شاید مدتی است که شما هم این عارضه را تجربه می‌کنید و نسبت به قبل، بیشتر نیاز دارید تا برای دفع مدفوع به دستشویی بروید. اما آیا این وضعیت عادی است؟ یا نیاز به بررسی بیشتر دارد؟ در ادامه متن با ما همراه باشید تا به طور کامل عوامل دخیل در تکرر مدفوع و تکنیک‌هایی برای درمان و جلوگیری از این عارضه را به شما معرفی کنیم:
منظور از تکرر مدفوع چیست؟
تکرر مدفوع وضعیتی است که فرد در طول روز بیش از حد معمول مدفوع دفع می‌کند. به طور کلی کسی نمی‌تواند یک الگو ثابت برای تعداد دفعات اجابت مزاج تعریف کند چرا که الگو طبیعی دفع مدفوع برای هر شخص متفاوت بوده و ممکن است از 3 بار دفع در روز تا 3 بار دفع در هفته متغییر باشد.
منظور از تکرر مدفوع این است که تعداد دفعات دفع مدفوع در افراد نسبت به الگوی معمول اجابت مزاج خودشان افزایش یافته باشد.
بررسی علت تکرر مدفوع در افراد
در صورتی که افراد دچار تکرر مدفوع در مدت زمان کوتاه شوند جای نگرانی نیست چرا که ممکن است این اتفاق ناشی از ناراحتی گوارشی در اثر مصرف غذای چرب، ادویه دار، فاسد، غیر قابل تحمل یا باکتری روده ای باشد که در طی 1 الی 2 روز برطرف می‌شود.
البته گاهی اوقات نیز مدفوع زیاد، ممکن است در اثر افزایش فعالیت بدنی در طی روز، مصرف برخی داروهای خاص مانند آنتی بیوتیک یا تغییر رژیم غذایی مانند گنجاندن فیبر، مایعات یا قند بیشتر در وعده‌های غذایی باشد. در این حالت بعد از عادت کردن بدن به تغییرات ایجاد شده مجددا تعداد دفعات اجابت مزاج به حالت طبیعی خود برمی‌گردد.
بیشتر بخوانید: راه‌های درمان یبوست چیست؟ + درمان بواسیر با لیزر
چه زمانی تکرر مدفوع نگران کننده می‌شود؟
اگر افزایش دفع مدفوع در بزرگسالان به همراه علائم خاصی ظاهر شود ممکن است نشانه‌ای از ایجاد یک اختلال در بدن باشد. در این شرایط لازم است تا فرد برای ارزیابی و بررسی دقیق تر به پزشک متخصص مراجعه کند.
در این شرایط عواملی که باعث تکرر مدفوع می‌شوند عبارتند از:
- انسداد روده
- عفونت باکتریایی
- عفونت ویروسی
- بیماری سلیاک
- حساسیت غذایی
- سرطان روده بزرگ
- بیماری التهابی روده
- مشکلات کیسه صفرا
- سندرم روده تحریک پذیر
- عوارض جراحی روده یا شکم
- انواع سرطان دستگاه گوارش
- پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)
- عفونت انگلی، مانند کرم یا پروتوزوئا
- عوارض درمان‌های سرطان مانند شیمی درمانی یا پرتودرمانی
- عفونت دیفیسیل (که در صورت عدم درمان می تواند جدی باشد)
- استفاده از آنتی بیوتیک که می‌تواند باکتری های طبیعی روده را از بین ببرد
- عوارض جانبی داروها (از جمله داروهای آنتی اسید، ملین، نرم کننده مدفوع)
- عدم تحمل لاکتوز (عدم توانایی هضم لاکتو، قند موجود در شیر و محصولات لبنی)
- غذاها و نوشیدنی‌های خاص، از جمله گیاهان خاص و دمنوش‌های گیاهی، الکل و کافئین
- دیورتیکولیت (کیسه‌های کوچک در امتداد دیواره روده بزرگ که با مواد مدفوع راکد پر شده و ملتهب می‌شوند)
بیشتر بخوانید: علت ترشح مقعد چیست؟ + درمان شقاق مقعدی با لیزر
چه زمانی برای تغییر دفع نوبت بگیریم؟
اگر تغییر الگوی دفع ادامه دارد، ابتدا پزشک داخلی یا گوارش می تواند علت را بررسی کند. اگر همزمان درد، خونریزی یا مشکل مقعدی دارید، برای معاینه ناحیه می توانید از فرم درخواست نوبت کلینیک دکتر تاجبخش استفاده کنید.
- دفعات دفع، شکل مدفوع و مدت علائم را ثبت کنید.
- داروها و تغییرات اخیر غذا را یادداشت کنید.
- در صورت خونریزی قابل توجه یا کم آبی، مراجعه را عقب نیندازید.
چگونه می‌توان علت تکرر مدفوع را تشخیص داد؟
پزشک متخصص در وهله اول شروع به گرفتن شرح حال، سوابق پزشکی و تاریخچه علائم فرد می‌کند. در صورتی که علتی برای تکرر مدفوع مشخص نشود ممکن است برخی از آزمایشات زیر را برای بیمار تجویز کند:
- آزمایش خون
- آزمایش مدفوع
- سونوگرافی
- کولونوسکوپی
تماس با کلینیک تخصصی درمان بیماری با لیزر در تهران
درمان تکرر مدفوع
درمان تکرار مدفوع بستگی به علت این مشکل دارد. ابتدا، تشخیص صحیح عامل ایجاد‌کننده تکرار مدفوع ضروری است. برخی از اقدامات ممکن در درمان تکرار مدفوع عبارتند از:
- تغییرات در رژیم غذایی:
- افزایش مصرف فیبر: مصرف غذاهای غنی از فیبر، مانند میوه، سبزیجات، نخود، و غلات کامل، می‌تواند به تنظیم عملکرد روده کمک کند.
- محدود کردن مصرف غذاهای پر ادویه و چرب: غذاهای پر ادویه، تند و چرب ممکن است عملکرد روده را تشدید کنند.
- مصرف آب: کافی بودن مصرف آب نقش مهمی در جلوگیری از تشدید مشکلات مدفوع دارد.
- کاهش مصرف نوشیدنی های کافئین دار
- فعالیت بدنی:
- تحرک بیشتر و فعالیت ورزشی منظم می‌تواند به تنظیم عملکرد روده و کاهش تکرار مدفوع کمک کند.
- داروها:
- مصرف داروهای ضد اسهال یا داروهای تنظیم‌کننده روده به دستور پزشک.
- تغییرات در عادات زندگی:
- کاهش استرس: مدیریت استرس و اضطراب می‌تواند به بهبود عملکرد روده کمک کند.
- تعیین زمان مناسب برای دفع: ایجاد یک روزانه منظم برای دفع می‌تواند به کنترل مشکلات مدفوع کمک کند.
- مشاوره پزشکی:
- اگر تغییرات در رژیم غذایی و عادات زندگی بهبود نیاورند، مشاوره با پزشک تا حد ممکن استراتژی‌های درمانی دیگر را شامل شود.
توجه: قبل از هرگونه تغییر در رژیم غذایی یا مصرف داروها، لازم است که با پزشک خود مشورت کنید.
” اگر مدتی است که تکرر مدفوع دارید و هنوز اقدام خاصی برای درمان آن انجام ندادید بهتر است هرچه سریع تر به پزشک مراجعه کنید؛ چرا که ممکن است زنگ خطری از یک بیماری جدی تر باشد و به اقدامات فوری نیاز پیدا کند. “
بیشتر بخوانید: معایب رابطه مقعدی چیست؟ + درمان بی اختیاری مدفوع
آیا می‌توان از تکرر مدفوع جلوگیری کرد؟
حرکات مکرر روده همیشه قابل پیشگیری نیست اما در شرایطی که این موضوع ناشی از تغییر سبک زندگی افراد باشد می‌توان تا حد قابل توجهی از این عارضه جلوگیری کرد. افراد با آگاهی داشتن از برخی رفتارهای سالم و پیروی از رژیم غذایی مناسب میتوانند به طور موثری از ابتلا به تکرر مدفوع پیشگیری کنند:
- محدود کردن مصرف گلوتن و محصولات حاوی گلوتن
- اضافه کردن تدریجی غذاهای سرشار از فیبر مانند انواع میوه ها، سبزیجات و غلات کامل
- پیروی از توصیه های پزشکی برای تکمیل رژیم غذایی با پروبیوتیک ها برای افزایش باکتری های خوب در روده
همچنین علاوه بر موارد فوق برخی اقدامات نیز به افراد کمک می‌کند تا به طور سالم تری اجابت مزاج کنند:
- خواب کافی
- ورزش منظم
- مدیریت استرس با تکنیک های تمدد اعصاب، ذهن آگاهی و بیوفیدبک
- بهره‌مندی از درمان های سلامت روان مانند درمان شناختی رفتاری (CBT) و هیپنوتیزم درمانی مبتنی بر روده
بیشتر بخوانید: درمان فیستول مقعدی با لیزر + فیستول چیست؟
سوالات متداول درباره تکرر مدفوع
آیا هر بار دفع بیشتر از معمول بیماری است؟
خیر. تغییر کوتاه مدت ممکن است با غذا یا دارو مرتبط باشد، اما ادامه آن نیاز به بررسی دارد.
تکرر مدفوع چه تفاوتی با اسهال دارد؟
در اسهال، مدفوع شل یا آبکی است؛ تکرر می تواند با مدفوع شکل دار هم رخ دهد.
چه علائمی مراجعه سریع را ضروری می کنند؟
خون در مدفوع، درد شدید، تب بالا و نشانه های کم آبی از علائم مهم هستند.
هر روز بعد از اینکه غذا میخورم پنج دقیقه بعد بیرون رفت یا مدفوع دارم و بعد از هر وعده غذایی چهار با دستشویی میروم تا حالا دکتور نرفته ام .دکتور خوب میخوام
سلام و احترام
تکرر اجابت مزاج بلافاصله پس از خوردن غذا می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله تحریک رفلکس روده، حساسیت‌های غذایی، یا مشکلات گوارشی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر باشد. با توجه به تداوم این وضعیت، توصیه می‌شود برای بررسی دقیق‌تر و تعیین علت اصلی به پزشک متخصص گوارش مراجعه نمایید. پیگیری به موقع به بهبود کیفیت زندگی شما کمک خواهد کرد.
با عرض سلام و خسته نباشید خدمت دکتر من حدود دو سه سال پیش یک بار آزمایش خون دادم که در جواب آزمایش دکتر گفت احتمال داره که سیلاک داشته باشیم یعنی حساسیت به نان و حالا هم بعد از سه سال بعضی مواقع مدفوع حالت اسهال و بعضی مواقع سفت و بعضی مواقع حالت طبیعی داره و اینکه بعضی مواقع طی دو ساعت سه بار میرم دستشویی و بعضی مواقع هم طبیعیه ممنون میشم که جواب ما را بدی سپاسگزار
سلام و احترام،
علائمی که بیان کردید مانند تغییرات مکرر در نوع مدفوع و تکرر دفع می‌تواند با مشکلاتی مانند بیماری سلیاک یا اختلالات گوارشی دیگر مرتبط باشد. برای تشخیص دقیق‌تر و انجام آزمایش‌های لازم، بهتر است به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید تا بررسی‌های کامل انجام شود و درمان مناسب تجویز گردد.
سلام.بنده در طول روز ۶ یا ۷ بار دفع مدفوع دارم چند سالی هست استرس استراب خیلی دارم
با سلام و احترام،
دفع مکرر مدفوع (۶-۷ بار در روز) می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله استرس مزمن باشد که عملکرد دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با توجه به طولانی بودن این وضعیت، بهتر است جهت بررسی دقیق‌تر و اطمینان از عدم وجود مشکلات دیگر، به‌صورت حضوری به مجموعه ما مراجعه کنید تا پس از معاینه و در صورت نیاز انجام آزمایشات، درمان مناسب آغاز شود. مدیریت استرس و اصلاح سبک زندگی نیز در بهبود وضعیت شما موثر خواهد بود.
سلام من زیادی در دل پیچه دارم وشکمم باد مکنه تکرار مدفوع و ادرار دارم
با سلام و احترام،
علائمی که بیان کردید می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات گوارشی عملکردی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد، به‌ویژه اگر با استرس یا اضطراب تشدید می‌شود. همچنین، احتمال عفونت‌های گوارشی، التهاب روده، یا مصرف برخی مواد غذایی تحریک‌کننده نیز باید بررسی شود.
سلام خسته نباشید من بعداز خوردن هرگونه غذا یامیوه باید سریعا برم دسشویی وهمیشه اسهال دارم بنظرشما چرا
سلام و احترام،
علت دفع سریع پس از خوردن غذا یا میوه و اسهال مکرر می‌تواند ناشی از مشکلات متعددی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)، عدم تحمل لاکتوز یا فروکتوز، عفونت‌های روده‌ای مزمن، یا مشکلات التهابی روده باشد. همچنین گاهی مشکلات مربوط به عملکرد صفرا یا پانکراس نیز می‌تواند چنین علائمی ایجاد کند.
برای تشخیص دقیق، نیاز به بررسی‌های کامل‌تر شامل آزمایش‌های مدفوع، خون، و در صورت نیاز کولونوسکوپی یا سایر تصویربرداری‌ها است.
سلام پسر ۸ ساله دارم که قبلا روزی یک بار مدفوع می‌کرد اما چن روز است که رسپیروز بهش میدم مدفوع روزی ۳ بار شده
با سلام و احترام،
افزایش تعداد دفعات دفع مدفوع در کودک پس از مصرف دارو می‌تواند ناشی از تاثیر دارو بر سیستم گوارش باشد. اگر مدفوع نرم و بدون درد است، معمولا جای نگرانی نیست، اما اگر کودک دچار درد شکم، اسهال شدید یا بی‌اشتهایی شده، لازم است موضوع را با پزشک معالج در میان بگذارید. در غیر این صورت، ادامه دادن مصرف دارو طبق دستور و توجه به تغذیه کودک توصیه می‌شود.
با آرزوی سلامتی،
دکتر داود تاجبخش
سلام وقت شما بخیر
مدتی آنتی بیوتیک مصرف میکردم و تکرر مدفوع داشتم که بعد از چند روز برطرف شد
در حال حاظر قرص sky woman و ویتامین D3 1000و اسید فولیک میخورم که بعد از چند روز مصرف دوباره دچار تکرر مدفوع شدم
آیا علتش مصرف این قرص ها هست؟
با سلام و احترام،
تکرر مدفوع ممکن است ناشی از تاثیرات جانبی برخی داروها باشد، اما قرص‌های ویتامین D3 و اسید فولیک معمولاً این عارضه را ایجاد نمی‌کنند. قرص sky woman ممکن است ترکیباتی داشته باشد که روی عملکرد دستگاه گوارش تأثیر بگذارد. توصیه می‌کنم مصرف داروها را با پزشک خود در میان بگذارید.
دکتر داود تاجبخش
سلام آقای دکتر من پسرم 15ساله هست از بچگی تا حال مدفوع آبکی 4تا5بار شاید بیشتر باشه تا غذا می‌خوره میره دستشویی تا سرما بهش میز نه فوراً دستشویی میاد
با سلام و احترام،
مدفوع آبکی و تکرر دفع در نوجوان شما می‌تواند دلایل مختلفی از جمله مشکلات گوارشی، حساسیت غذایی یا استرس باشد. توصیه می‌کنم برای بررسی دقیق‌تر و تشخیص علت اصلی به متخصص گوارش یا مجموعه ما مراجعه کنید تا با انجام معاینات و آزمایش‌های لازم درمان مناسب شروع شود.
با آرزوی سلامتی،
دکتر داود تاجبخش
برای سندروم روده تحریک پذیر قرص لوپرامید حکیم روزی یه بار خوبه؟ یا ۲ روز یه بار
با سلام و احترام،
بهتر است طبق دستور پزشک مصرف کنید و از خوددرمانی پرهیز کنید.
با سلام و خسته نباشید
پسره من ۷ سالشه این ۳ را روز مدام در حال رفتن به دستشویی هم مدفوع و هم ادرار میکنه کلافه شدم تعداد دفعات مدفوعش شاید ۱۵ باری باشه آیا لازمه دکتر ببرمش
سلام و احترام،
با توجه به اینکه پسر شما در سه روز اخیر به‌طور مکرر (حدود ۱۵ بار) به دستشویی مراجعه می‌کند و دفع مدفوع و ادرار دارد، این وضعیت غیرطبیعی است و نیاز به بررسی پزشکی فوری دارد. توصیه می‌کنم هرچه سریع‌تر به پزشک کودکان یا متخصص گوارش مراجعه کنید تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب انجام شود.