وجود خون در مدفوع نشانه چیست؟ آیا خون در مدفوع خطرناک است؟ علت خون در مدفوع بدون درد چیست؟ یا خون قرمز روشن در مدفوع نشانه چیست؟ اینها از رایجترین سوالاتی هستند که کاربران پس از مشاهده خون در مدفوع جستجو میکنند.
اگر شما هم با این مشکل مواجه شدهاید و میخواهید بدانید علت خون در مدفوع چیست، چه زمانی باید نگران شد و بهترین روش درمان خون در مدفوع کدام است، در ادامه این مقاله به تمام این سوالات به زبان ساده و بر اساس منابع معتبر پزشکی پاسخ خواهیم داد.
مدفوع خونی نشانه چیست؟
مدفوع خونی به حالتی از مدفوع گفته میشود که در آن خون به شکل و رنگهای مختلفی از جمله قرمز روشن، خون سیاه و یا مدفوع چسبناک و غیر مانند به چشم میخورد. بسته به نوع خونی که در مدفوع وجود دارد، ممکن است این خون با چشم دیده شود و یا نیاز به آزمایش مدفوع و بررسی تخصصی برای تشخیص داشته باشد.
Rectal bleeding is a symptom of many different conditions, including hemorrhoids, anal fissures, inflammatory bowel disease (IBD) and colorectal cancer. You may notice rectal bleeding on your toilet paper when you wipe or when you see blood in your stool.
خونریزی مقعدی (خونریزی رکتال) نشانه بسیاری از شرایط مختلف از جمله هموروئید، شقاق، بیماری التهابی روده و سرطان کلورکتال است. خون در مدفوع اغلب هنگام پاک کردن مقعد بر روی دستمال توالت دیده میشود و بهتر است این مشکل را جدی بگیرید و به محض بروز به دنبال درمان آن باشید.
منبع: my.clevelandclinic.org
وجود خون در مدفوع به هر شکلی، میتواند ناشی از شرایط مختلف و جزئی مانند بواسیر (هموروئید) و یا بسیار جدی مانند سرطان کلورکتال باشد.
برای رزرو سریع و دریافت مشاوره همین حالا اقدام کنید
رنگ خون در مدفوع چه چیزی را نشان میدهد؟
رنگ خون در مدفوع یکی از مهمترین سرنخها برای تشخیص محل احتمالی خونریزی در دستگاه گوارش است. خون ممکن است به رنگ قرمز روشن، قرمز تیره، زرشکی یا سیاه و قیری دیده شود و هر کدام میتوانند با بیماریهای متفاوتی مرتبط باشند. البته رنگ خون بهتنهایی برای تشخیص قطعی علت کافی نیست و باید همراه با علائم دیگر و بررسیهای پزشکی تفسیر شود.
| رنگ یا ظاهر خون در مدفوع | محل احتمالی خونریزی | علل احتمالی |
| قرمز روشن | مقعد یا راستروده | هموروئید، شقاق، پروکتیت، پولیپ، سرطان رکتوم |
| قرمز تیره | روده بزرگ (کولون) | دیورتیکولوز، پولیپ، بیماری التهابی روده (IBD)، سرطان کولون |
| زرشکی (Maroon) | روده کوچک یا ابتدای روده بزرگ | خونریزی روده کوچک، دیورتیکول، آنژیودیسپلازی، بیماری کرون |
| سیاه و قیری (ملنا) | معده یا قسمت فوقانی دستگاه گوارش | زخم معده یا اثنیعشر، گاستریت، واریس مری، سرطان معده |
| رگههای خون روی سطح مدفوع | انتهای راستروده یا مقعد | هموروئید، شقاق |
| خون مخلوط با مدفوع | کولون یا روده | پولیپ، سرطان کولون، کولیت، بیماری کرون |
| خون مخفی (Occult blood) | هر قسمت از دستگاه گوارش | پولیپ، سرطان کولورکتال، زخمهای گوارشی، برخی بیماریهای التهابی روده |
اگرچه رنگ و ظاهر خون میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره منشأ خونریزی ارائه دهد، اما تشخیص قطعی تنها با معاینه پزشک و در صورت نیاز انجام آزمایشهایی مانند آزمایش مدفوع، کولونوسکوپی یا آندوسکوپی امکان پذیر است.
وجود خون در مدفوع با چه علائمی همراه است؟
وجود خون در مدفوع بسته به علت بروز آن میتواند با علائم مختلفی همراه باشد که برخی از آنها عبارتند از:
- درد به هنگام حرکات روده و زمان دفع مدفوع
- تغییر عادات دفع و بروز اسهال یا یبوست
- احساس ناراحتی و درد در شکم
- احساس حالت تهوع و استفراغ
- احساس ضعف و خستگی
- کاهش وزن بی دلیل
- تب
چگونه متوجه وجود خون در مدفوع شویم؟
وجود خون در مدفوع همیشه به یک شکل ظاهر نمیشود. گاهی خون با چشم قابل مشاهده است و گاهی تنها با انجام آزمایش مدفوع تشخیص داده میشود. آشنایی با علائم مدفوع خونی میتواند به تشخیص زودهنگام علت خونریزی و مراجعه بهموقع به پزشک کمک کند.
- مشاهده خون روی دستمال توالت پس از پاک کردن
- وجود رگههای خون روی مدفوع
- مشاهده لخته خون در مدفوع
- قرمز روشن شدن آب توالت بعد از دفع
- مدفوع سیاه و قیری (ملنا) که میتواند نشانه خونریزی قسمتهای فوقانی دستگاه گوارش باشد
- تشخیص خون مخفی در مدفوع فقط از طریق آزمایش
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهویژه اگر خونریزی بیش از یک یا دو بار تکرار شود یا با درد شکم، کاهش وزن، تب، ضعف یا تغییر در عادات دفع همراه باشد، بهتر است برای بررسی علت خون در مدفوع به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید.
تعیین نوبت فوری برای تشخیص علت وجود خون در مدفوع در کلینیک لیزر شفا
آیا وجود خون در مدفوع خطرناک است؟
میتواند باشد، میتواند نباشد! در صورتی که خونریزی مقعد در اثر بیماریهایی مانند هموروئید، فیشر و یا سایر بیماریهای نشیمنگاهی باشد، درمان آسانی خواهد داشت.
اما اگر خون روی مدفوع ناشی از سرطان مقعد و یا سرطان کلورکتال و … باشد، وضعیت بیمار نگران کننده و خطرناک بوده و نیاز به پیگیری و درمان جدی خواهد داشت.
خون در مدفوع به چه دلیل است؟
اگر برای اولین بار در مدفوع خودتان خون ببینید، نگران میشوید و این سوال که دلیل وجود خون در مدفوع چیست، ذهن شما را به خود درگیر میکند. وجود خون در مدفوع میتواند در اثر هر یک از موارد زیر اتفاق بیفتد:
1. هموروئید (Hemorrhoids):
هموروئید زوائدی گوشتی و متورم در داخل یا لبه بیرونی رکتوم است که در اثر فشار بیش از اندازه بر روی بالشتکهای بواسیری یا عروق خونی مقعد ایجاد میشود. در صورتی که یبوست باشید و هموروئید خارجی یا داخلی هم داشته باشید، با یک فشار غیرمعمول هموروئید دچار خونریزی خواهد شد.
بیشتر بخوانید: چطور بواسیر را درمان و از بروز آن پیشیگیری کنیم؟
2. فیشر مقعدی (Anal Fissure):
فیشر مقعدی یا همان شقاق، زخمی طولی در چینهای دهانه رکتوم است که به دلیل رابطه جنسی مقعدی و یا خروج مدفوع خشک و سفت ایجاد میشود. این زخم میتواند باعث خونریزی رکتال و مشاهده خون در مدفوع شود.
همه چیز درباره راههای درمان شقاق مقعدی
3. بیماریهای التهابی روده (Inflammatory Bowel Disease):
بیماریهای التهابی روده یا IBD میتواند موجب التهاب مزمن روده کوچک یا بزرگ شود. به عنوان مثال بیماری کرون روده میتواند روده کوچک شما را تحت تاثیر قرار دهد و موجب دردهای شکمی و اسهال شود. در مواردی که التهاب روده شدید باشد، میتواند باعث خونریزی رکتال و مشاهده خون در مدفوع شود.
4. دیورتیکولیت (Diverticulitis):
دیورتیکولیت در روده بزرگ معمولاً در بخش انتهایی روده (نزدیک به راست روده) رخ میدهد. این اتفاق در شرایطی میافتد که پلیپهای پوشش داخلی روده بزرگ، ملتهب و عفونی شوند. با خروج مدفوع از انتهای راست روده و تحریک دیورتیکولیتها، احتمال خونریزی حاد رکتوم و مشاهده رگههای خونی در مدفوع وجود دارد.
سایر دلایلی که موجب مشاهده خون در مدفوع میشوند عبارتند از:
- زخم معده
- سرطان معده
- سرطان کولون
- گاستریت معده
- عفونتهای مقاربتی
- زور زدن بیش از اندازه حین دفع
علت خون در مدفوع در کودکان، بزرگسالان و سالمندان
در ادامه با شایعترین علتهای خون در مدفوع در کودکان، بزرگسالان و سالمندان آشنا میشوید. هر گروه سنی ممکن است به دلایل متفاوتی دچار خونریزی گوارشی یا خونریزی مقعدی شود؛ بنابراین بررسی علت بر اساس سن اهمیت زیادی دارد.
علت خون در مدفوع در کودکان
علت خون در مدفوع در کودکان معمولاً با بزرگسالان متفاوت است و در بسیاری از موارد به بیماریهای خوشخیم و قابل درمان مربوط میشود. شایعترین علل عبارتاند از:
- شقاق مقعدی ناشی از یبوست و دفع مدفوع سفت
- آلرژی به پروتئین شیر گاو
- عفونتهای باکتریایی یا ویروسی روده
- بیماریهای التهابی روده (در موارد نادر)
- پولیپهای روده در برخی کودکان
اگر خون در مدفوع کودک با تب، اسهال شدید، بیحالی یا درد شکم همراه باشد، باید هرچه سریعتر توسط پزشک بررسی شود.
علت خون در مدفوع در بزرگسالان
در بزرگسالان، خون در مدفوع میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. برخی از این علل خوشخیم هستند، اما برخی دیگر نیاز به بررسی تخصصی دارند.
- هموروئید (بواسیر)
- شقاق مقعدی
- پولیپ روده
- بیماری کرون
- کولیت اولسراتیو
- دیورتیکولوز
- سرطان کولورکتال
در صورتی که خونریزی تکرار شود یا با کاهش وزن، درد شکم یا تغییر در عادات دفع همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
علت خون در مدفوع در سالمندان
در سالمندان، مشاهده خون در مدفوع باید جدی گرفته شود؛ زیرا احتمال ابتلا به برخی بیماریهای مهم با افزایش سن بیشتر میشود.
- سرطان روده بزرگ (کولورکتال)
- پولیپهای کولون
- دیورتیکولوز
- آنژیودیسپلازی روده
- بیماریهای التهابی روده
افراد بالای ۵۰ سال که دچار خون در مدفوع میشوند، بهویژه اگر این مشکل بدون علت مشخص یا همراه با کمخونی، کاهش وزن یا تغییر در اجابت مزاج باشد، باید برای بررسی تخصصی و در صورت نیاز انجام کولونوسکوپی به پزشک مراجعه کنند.
چه مقدار خون در مدفوع خطرناک است؟
هر مقدار خون در مدفوع که مشاهده میشود، خطرناک است و نیاز به بررسی پزشکی دارد. نباید خود درمانی کرد و باید هر چه سریعتر با پزشک مشورت شود. وجود خون در مدفوع میتواند نشانهی بسیاری از مشکلات سلامتی باشد، از مشکلات جزئی گرفته تا بیماریهای جدی باشد.
میزان خون در مدفوع زمانی خطرناک میشود که:
- درد شدید مقعد یا شکم داشته باشید.
- مدفوع حالتی چسبناک و قیر مانند داشته باشد.
- رنگ مدفوع به سمت قرمز روشن یا تیره مایل شود.
- تب، احساس خستگی و ضعف عمومی داشته باشید.
در چنین شرایطی مدفوع خونی خطرناک بوده و بهتر است که در اولین فرصت به دنبال تشخیص و درمان علت خونریزی از پشت باشید.
تماس با بهترین کلینیک درمان بیماریهای مقعدی در غرب تهران برای درمان مدفوع خونی
راههای تشخیص علت خون در مدفوع
راهکارهایی که به تشخیص علت وجود خون در مدفوع کمک میکنند عبارتند از:
1. آزمایش مدفوع
این آزمایش خون پنهان در مدفوع را تشخیص داده و میتواند وجود یا عدم وجود خون در مدفوع را به طور قطعی مشخص کند. اما منشا خونریزی را نمیتواند مشخص کند.
2. آندوسکوپی
اگر در آزمایش خون مشخص شود که به خونریزی پنهان در مدفوع مبتلا هستید، از آندوسکوپی برای معاینه معده و روده استفاده میشود تا علت این خونریزی مشخص شود.
3. کولونوسکوپی
در صورتی که علت وجود خون در مدفوع از معده و مری نباشد، از کولونوسکوپی برای بررسی انتهای راست روده و کولون استفاده خواهد شد. در واقع کولونوسکوپی به تشخیص سرطانهای کلورکتال و کولون کمک میکند.
بیشتر بخوانید: از آزمایش کولونوسکوپی برای تشخیص کدام بیماریها استفاده میشود؟
4. نمونه برداری از مدفوع
در این روش تشخیص، نمونهای از مدفوع به آزمایشگاه فرستاده میشود تا آزمایش باکتری، انگل و سایر عفونتها بر روی مدفوع انجام شود و علت مدفوع خونی تشخیص داده شود.
درمان خون در مدفوع؛ از درمان خانگی تا جراحی
درمان مدفوع خونی میتواند بسته به علت بروز آن، با دارو و یا با ترفندهای خانگی درمان شود. به عنوان مثال در شرایطی که بیمار هموروئید یا شقاق دارد، درمان دارویی با استفاده از تجویز پماد، مسکن و یا آنتی بیوتیک امکان پذیر است. ترفندهای خانگی که برای درمان خون در مدفوع موثر هستند که عبارتند از:
- کاهش مصرف قندیجات
- نوشیدن آب و مایعات فراوان
- ورزش کردن به طور منظم و روزانه
- افزایش مصرف فیبر، میوه و سبزیجات تازه
- کاهش مصرف مواد غذایی تند و تحریک کننده روده
- نشستن در لگن آب گرم برای بهبود درد و خونریزی شقاق یا هموروئید
برای درمان سریع خون در مدفوع توصیه میشود تا میوه و سبزیجات بیشتری بخورید، ورزش کنید و از مصرف غذاهای چرب، فاقد فیبر و تند و پرادویه تا حد امکان پرهیز کنید!
در شرایطی که بیمار به مشکلی جدی مانند سرطان کولون یا کلورکتال داشته باشد، از شیمی درمانی و یا جراحی برای برداشتن بخشی از روده که دچار آسیب شده استفاده میشود.
چطور از وجود خون در مدفوع جلوگیری کنیم؟
سبک زندگی سالم کلید اصلی برای داشتن بدنی سالم و به دور از هر گونه خونریزی است. راهحلهای مختلف دیگری نیز وجود دارند که که در پیشگیری از وجود خون در مدفوع نقش دارند و عبارتند از:
- ورزش کردن منظم و روزانه
- نوشیدن مایعات و آب فراوان
- پرهیز از سیگار کشیدن و مصرف دخانیات
- مصرف دارو و پمادهای تجویز شده طبق دستورالعمل پزشک
- پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی و نوشیدنیهای گازدار و حاوی قند
- داشتن یک رژیم غذایی سالم، سرشار از میوه و سبزیجات تازه و غلات کامل
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورتی که علاوه بر مدفوع خونی شاهد هر یک از علائم زیر بودید، بهتر است تا به پزشک متخصص داخلی یا گوارش مراجعه نمایید:
- تب
- درد مقعدی
- درد شکمی شدید
- کاهش وزن بی دلیل
- خونریزی مقعدی شدید
- احساس خستگی و ضعف
اگر لخته و رگههای خونی در مدفوع شما بیش از دو هفته طول کشید و خوب نشد و علائم شما شدیدتر شد، ممکن است نشانی از یک بیماری جدی باشد که نیاز به درمان فوری توسط پزشک متخصص خواهد داشت.
سوالات متداول شما درباره
بله. اگر علت بروز آن بیماریهایی مانند شقاق یا بواسیر در درجات اولیه باشد، بعد از بهبود بیماری، مدفوع خونی نیز بهبود خواهد یافت.
بله. پروکتوسکوپی هم به تشخیص علت وجود خون در مدفوع کمک میکند.
بله. برخی غذاها مانند گوجه فرنگی، شاهتوت و یا چغندر با تغییر رنگ مدفوع، باعث میشود فکر کنید خون در مدفوع دارید.
وجود خون در مدفوع کودک یا نوزاد میتواند به دلیل هموروئید، شقاق مقعدی یا کولیت عفونی روده باشد.
سلام ۲۶ سالمه هر زمانی که مدفوع دیر دفع کنم یعنی هر سه چهار روز
یه بار شاید با دیدن خون در مدفوع مواجه بشم
سلام یونس عزیز.
دفع مدفوع هر ۳ تا ۴ روز یکبار، از نظر پزشکی نشاندهنده یبوست و کندی حرکات روده است. وقتی مدفوع مدت طولانی در روده بزرگ باقی میماند، آب خود را از دست داده و بسیار خشک، سفت و حجیم میشود. عبور این توده سفت از کانال حساس مقعد، باعث ایجاد اصطکاک و فشار شدید فیزیکی به دیوارهها و مویرگها میشود.
خونی که مشاهده میکنید، نتیجه مستقیم همین آسیب و پارگی است که معمولاً به شکل شقاق (زخم و خراشیدگی دیواره داخلی مقعد) و یا التهاب و خونریزی رگهای بواسیر (هموروئید) داخلی خود را نشان میدهد.
تا زمانی که این تاخیر در دفع و خشکی مدفوع برطرف نشود، این روندِ آسیب و خونریزی متوقف نخواهد شد. در قدم اول باید با نوشیدن آب فراوان، مصرف زیاد فیبر (مثل سبزیجات، سالاد و روغن زیتون) و از همه مهمتر «مراجعه سریع به دستشویی به محض احساس دفع»، کارکرد رودهتان را به حالت روزانه و نرم برگردانید.
برای اینکه خیالم راحت شود این خشکیِ مدفوع باعث ایجاد زخم عمیق (شقاق مزمن) یا آسیب جدی به رگهای انتهای رودهتان نشده باشد، پیشنهاد میکنم یک وقت معاینه بگیرید. من در کلینیک حضور دارم؛ هر زمان که شرایطش را داشتید، میتوانید تلفنی با مطب هماهنگ کنید یا از طریق سایت نوبت بگیرید تا از نزدیک ناحیه را بررسی کنم و یک درمان اصولی هم برای تنظیم کارکرد رودهتان در نظر بگیریم که برای همیشه از این چرخه یبوست و خونریزی خارج شوید.
سلام وقت بخیر من یه مرد ۴۰ ساله هستم چندروزی هست که همراه با مدفوع خونریزی هم دارم ولی درد یا سوزش یا درد شکم ندارم ممکن هست راهنماییم کنید
سلام امین عزیز. وقت شما هم بخیر.
خونریزی همراه با مدفوع که بدون هیچگونه درد و سوزشی اتفاق میافتد، یکی از کلاسیکترین و شایعترین نشانههای بواسیر (هموروئید) داخلی است. در قسمتهای داخلی مقعد اعصاب حسی کمتری وجود دارد؛ به همین دلیل، تورم رگها در این ناحیه دردی ایجاد نمیکند، اما تماس و عبور مدفوع باعث خراشیدگی این رگهای ملتهب شده و خونریزی به همراه دارد.
البته باید به این نکته علمی هم اشاره کنم که با توجه به سن شما (۴۰ سالگی)، وجود خون در مدفوع بدون علائم درد، همیشه نیازمند توجه ویژه است تا وجود موارد مهم دیگری مانند پولیپهای انتهای روده نیز به طور کامل بررسی و رد شود.
برای اینکه خیالتان کاملاً راحت شود و بدانیم دقیقاً منشأ این خونریزی کجاست تا درمان اصولی را شروع کنیم، پیشنهاد میکنم یک سر به کلینیک بزنید تا با یک معاینه کوتاه ناحیه را از نزدیک بررسی کنم. هر زمان که مایل بودید، میتوانید با مطب تماس بگیرید یا خیلی راحت از طریق سایت نوبت خود را ثبت کنید.
فقط برای اینکه درک دقیقتری از شرایط فعلی شما داشته باشم، رنگ خونی که مشاهده میکنید چگونه است؟ آیا خون کاملاً روشن و تازه است یا رنگی تیره و متمایل به سیاه دارد؟
ببخشید خون یک طرف مدفوع نشانه چیست؟
سلام. مشاهده خون تازه که فقط در یک طرف یا روی سطح بیرونی مدفوع قرار دارد، معمولاً نشاندهنده خونریزی در قسمتهای انتهایی روده (رکتوم و مقعد) است. در واقع هنگام خروج، مدفوع با یک ناحیه ملتهب یا زخم تماس پیدا کرده و خون روی آن مینشیند.
شایعترین دلایل این حالت، وجود بواسیر (هموروئید) داخلی، شقاق (پارگی دیواره مقعد) و یا در مواردی پولیپهای انتهای روده است.
دیدن خون در مدفوع موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت و حتماً باید علت دقیق آن مشخص شود تا درمان درست را شروع کنیم. پیشنهاد میکنم در اولین فرصت یک سر به کلینیک بزنید تا ناحیه را به دقت بررسی کنم و خیالتان کاملاً راحت شود. برای هماهنگی میتوانید تلفنی با مطب تماس بگیرید یا خیلی راحت از طریق سایت نوبت اینترنتی خود را ثبت کنید.
سلام خواهرم 11 سالشه و از معقدش خون می اید ایا خطر ناک است؟
ما فعلا بهش نوار بهداشتی دادیم تا جلوی خون ریزی را بگیر
سلام سزیع تر به پزشک مراجعه کنید