اگر بیماری شقاق یا فیشر مقعد مزمن باشد و با استفاده از سایر درمانهای خانگی، دارویی و بوتاکس خوب نشود يا مرتبا عود کند نياز به جراحی دارد.
جراحی شقاق روشهای مختلفی دارد که در زیر به آنها میپردازیم.
تمامی این روشها با بی حسی موضعی، بدون درد و خونریزی صورت میگیرد و بیمار پس از معالجه نیازی به بستری شدن ندارد و این کار به صورت سرپایی در بیمارستان انجام میشود. اکثر بیماران میتوانند کار و فعالیتهای روزانه خود را بدون اینکه مشکلی برایشان پیش آید انجام دهند. البته التیام بعد از عمل چند روزی طول میکشد ولی به هرحال درد ناشی از جراحی معمولا خفیف و ملایم است و از درد خود شقاق مقعد بسیار کمتر است.
پزشک جراح برای اطمینان از نبود منعی در انجام جراحی آزمایشاتی در فرد از جمله آندوسکوپی و بررسی عضلات کف لگن فرد انجام میدهد.
آندوسکوپی برای رد کردن شرایط پزشکی مؤثر بر بخشهای مختلف دستگاه گوارش از جمله روده، معده، رودهی کوچک و بزرگ است. بررسی عضلات کف لگن نیز برای تشخیص مشکلات احتمالی در کنترل اجابت مزاج فرد است که در صورت نیاز توسط فیزیوتراپ اصلاح شود.
روش های جراحی شقاق
تجویز جراحی توسط پزشک به سوابق بیمار و علت ایجاد کننده شقاق مقعد در فرد بستگی دارد.
روشهای جراحی شقاق مقعد عبارتند از:
- جراحی شقاق به روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچهی مقعد
- جراحی شقاق به روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی مقعد
- جراحی شقاق به روش فیشرکتومی
- جراحی با لیزر شقاق
جراحی شقاق به روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچهی مقعد
روش دیلاتاسیون از قدیمیترین روش درمان شقاق مقعد است. در این روش بیمار تحت بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی قرار میگیرد و جراح با دست خود شروع به باز کردن دریچه مقعد میکند. پزشک برای سهولت انجام کار از مواد ژل لغزنده و روانکننده بر روی دهانه مقعد استفاده میکند.
این روش باعث آزاد شدن دریچه مقعد و کمی رها شدن آن میشود.
اگر پزشک در فشار با دست دقت لازم را انجام ندهد، اسفنکتر مقعد و فیبرهای عضلانی آسیب میبینند و در نهایت ممکن است پاره شوند.
این روش به دلیل عوارض بالایی که دارد امروزه به ندرت انجام میشود. از شاخص ترین عوارض آن بی اختیاری مدفوع و گاز روده است.
عوارض ناشی از روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچهی مقعد
روش اتساع مقعد دارای خطرات و عوارضی است که قبل از رضایت دادن به انجام این عمل باید از آنها آگاه شد. خطرات و عوارض ناشی از این روش عبارتند از:
- به دلیل نیروی وارد شدهی بیش از حد بر دریچهی مقعد ممکن است بی اختیاری مدفوع و گاز روده یا نشت مقعد را همراه داشته باشد.
- اسفنکتر مقعد ممکن است آسیب ببیند.
- احتمال شکست بالای جراحی
- پاره شدن بافت رکتال
- لخته شدن خون
به سبب این عوارض جبرانناپذیر، جراحان اغلب استفاده از روشهای کمتهاجمیتر را برای بیماران خود به جای این روش ترجیح میدهند. سایر روشها علاوه بر خطر کمتر، میزان موفقیت بیشتری دارند.
جراحی شقاق به روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی مقعد
اسفنکتروتومی، یک عمل جراحی روز برای درمان شقاق مقعد است. در این روش پزشک بخش کوچکی از عضله دریچهی مقعدی را که به علت فشار عضلانی دچار گرفتگی شده است بر میدارد و فرد را با این روش درمان میکند. میزان موفقیت این روش نسبتا بالاست و احتمال تکرار فیشر مقعدی بسیار کم است.
اسفنکتروتومی به دو روش باز و بسته انجام میشود.
اسفنکتروتومی بسته
در این روش جراح با یک تیغه یک شیار جانبی را ایجاد میکند و از آن شیار عضلهی دریچهای را بیرون میکشد تا قسمتی از دریچهی داخلی را برش دهد. این روش نیاز به دقت و مراقبت بیشتری دارد.
اسفنکتروتومی باز
در این روش جراح یک برش نیم تا یک سانتی در مقعد ایجاد میکند و در ادامه به شکل اسفنکترومی بسته، بیمار را عمل میکند.
جراحی شقاق به روش فیشرکتومی
در این روش جراح شکافی که دراثر فیشر مقعد به وجود آمده است را برش میدهد و ترمیم میکند و یا توسط عمل برش و برداشت قسمتی از عضلهی دریچهی داخلی مقعد اثر بخشی آن را بیشتر میکند.
مراقبت بعد از جراحی شقاق یا فیشر مقعد
فرد برای بهبود سریع تر نیاز به مراقبتهای خاص بعد از عمل دارد. توصیههای بعد از عمل شامل:
- مصرف غذاهای پرفیبر و غذاهای کمچرب و مایعات فراوان برای نرم شدن مدفوع و جلوگیری از یبوست
- نشستن در آب گرم به خصوص پس از اجابت مزاج برای تمیزی ناحیه و آرامش عضلات کف لگن
- راهرفتن و پیادهروی برای افزایش خونرسانی به کف لگن و جلوگیری از یبوست
- خودداری از مصرف صابونهای معطر و محرک در ناحیه مقعد
- مصرف ملین با نظر پزشک در صورت به تأخیر افتادن اجابت مزاج بعداز سه روز
- خواب کافی و استراحت برای کمک به بهبودی
عوارض عمل جراحی شقاق
در جراحی شقاق ممکن است برای افراد مختلف عوارض متفاوتی رخ دهد:
- بعضی افراد در جراحی شقاق دچار بی اختیاری مختصری در دفع گاز میشوند. این مشکل پس از چند ماه به طور تدریجی برطرف خواهد شد.
- همچنین بعضی افراد دچار خون ریزی خواهد شد که پس از دو هفته رفع میشود.
- بعضی افراد نیز پس از عمل احتباس ادرار پیدا میکنند که پس از ۲۴ ساعت رفع میگردد.
جراحی با لیزر شقاق
موثرترین روش درمان شقاق مقعدی مزمن قطع اسفنکتر داخلی است و میزان موفقیت آن 100-95% است.
در لیزر شقاق ابتدا محل زخم شقاق با بيحسی موضعی بيحس میگردد و سپس با ليزر زخم برداشته میشود و عضله دور مقعد به ميزان كم برش داده میشود تا به زخم فرصت لازم جهت بهبود داده شود. در حين عمل اگر زائده اضافی در اثر شقاق بهوجود آمده باشد قابل برداشتن است و لذا مقعد فرم نرمال اوليه خود را پيدا میكند. بعد از عمل با ليزر شقاق بيمار میتواند دفع راحت داشته باشد.
بطور کلی عمل جراحی لیزر شقاق با بیحسی موضعی و بصورت سرپائی در مطب مطابق روشهای استاندارد که یکی از آن روشها استفاده از لیزر شقاق میباشد اقدام به قطع اسفنکتر داخلی در نواحی طرفی می شود و زائده پوستی sentinel pile نیز برداشته میشود.
با استفاده از داروهای بیحسی کننده طولانی اثر بیمار میتواند بلافاصله به محل کار خود مراجعه نماید. اکثر بیماران بهبود فوری درد را بعد از جراحی تجربه میکنند ولی تا چند روز بعد از آن درد حاصله را میتوان با مصرف مسکن کنترل نمود.
مزایای درمان و جراحی لیزر شقاق (فیشر) مقعدی با لیزر
1) نیازی به بستری در بیمارستان و گرفتن بیهوشی عمومی یا بی حسی نخاعی که یکی از علل ترس بیماران است نداشته ومتعاقب آن نیازی به استراحت چند روزه در منزل که از ضروریات جراحی سنتی است را ندارند و از روز بعد از عمل میتوانند به سرکار خود بازگردند زیرا بیمار بیهوشی نگرفته و درد زیادی بعد از عمل ندارد.
2) نیازی به پانسمان داخلی (توپی یا تامپون) ندارد که معمولا در جراحی سنتی اجباری و خارج کردن آن بسیار دردناک است.
3) عمل معمولا در مطب انجام و بیمار بعد از عمل مرخص و میتواند بعد از عمل تغذیه معمولی و دفع مدفوع داشته باشد در حالی که در جراحی سنتی اصل برعدم تغذیه حداقل برای 24 ساعت و سپس تغذیه با سوپ برای به تاخیر انداختن دفع برای مدت چند روز میباشد.
4) درد بعد از عمل با لیزر نسبت به جراحی سنتی بسیار کمتر و میزان خونریزی نیز کمتر است همچنین میزان عود کمتر است.
5) انتقال عفونتهای خطرناک مثل هپاتیت که در جراحی سنتی محتمل است در عمل با لیزر وجود ندارد.
6)بر خلاف تصور عموم لیزر در هر مرحله ای حتی مراحل پیشرفته هموروئید و غیر و کارآیی دارد و حتی درمورد بیماران با سن بالا و مشکلات دیابتی-کبدی-کلیوی و بیماران قلبی که داروهای رقیق کننده خون مصرف میکنند قابل انجام است.
مطالب مرتبط شقاق
– مزایا و معایب درمان شقاق با لیزر
– درمان خانگی و تغذیه مناسب شقاق
– پرسش ها و پاسخ های مرتبط به بیماری شقاق
سلام وقت بخیر. من چند وقتیه با شقاق مزمن درگیرم و خیلی از دردش اذیتم. میخواستم بدونم جراحی با لیزر که نوشتید، واقعاً بدون درد هست؟ و بعدش نیاز به بستری شدن داره یا همون روز مرخص میشی؟ اگه کسی تجربهای داره لطفاً راهنمایی کنه.
سلام وقت بخیر. شقاق مزمن اگر با درمانهای دارویی و مراقبتی بهبود پیدا نکنه، بهترین روش درمانی معمولاً جراحی با لیزر هست. این روش نسبت به جراحی سنتی درد بسیار کمتری داره، برش و خونریزی حداقل هست و معمولاً نیازی به بخیه نیست. از مزایای مهمش اینه که بیمار همون روز عمل مرخص میشه و دوره نقاهت هم کوتاهتره. در بیشتر موارد، فرد روز بعد میتونه به فعالیتهای سبک برگرده. البته نتیجه نهایی بستگی به شرایط دقیق بیمار داره که باید در معاینه مشخص بشه.