چسبندگی روده چيست؟

چسبندگی به ایجاد نوارهایی از بافت اسکار مانند در داخل شکم گفته می شود که می توانند بین اندام های داخلی یا بین اندام و دیواره شکم ایجاد شوند. شایع ترین علت چسبندگی شکمی، جراحی های شکم است و التهاب یا عفونت داخل شکم و لگن نیز می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. بسیاری از چسبندگی ها هیچ علامتی ایجاد نمی کنند، اما در بعضی افراد می توانند باعث درد مزمن شکم یا انسداد روده شوند. به همین دلیل هر درد یا مشکل گوارشی را نباید بدون بررسی به چسبندگی نسبت داد.

در خیلی مواقع در کلینیک با بیمارانی مواجه می شویم که دچار بعضی علایم هستند که به پزشک متخصص مراجعه و توسط پزشک به آنان گفته می شود که علایم آنها ناشی از چسبندگی است، اما به طور کامل به آنها توضیح داده نمی شود و این باعث سردرگمی بیماران می شود. به همین خاطر ابتدا تعریفی از چسبندگی داده می شود.

چسبندگی چیست؟

چسبندگی های شکمی نوارهایی از بافت اسکار مانند هستند که در داخل شکم شکل می گیرند و ممکن است باعث شوند دو یا چند اندام به یکدیگر یا به دیواره شکم متصل شوند. در حالت طبیعی، سطح اندام های داخل شکم نسبت به یکدیگر حرکت دارند و به هم نمی چسبند، اما پس از آسیب، التهاب، عفونت یا جراحی ممکن است فرایند ترمیم بافت باعث ایجاد این نوارهای چسبنده شود.

تمام ارگان ها در بدن و در مجاورت هم قرار دارند و با پوشش مناسب که همانا پوست و عضلات و فاشیای مربوطه حفاظت می شوند. مثلا داخل حفره شکم معده، روده ها، کبد، کیسه صفرا و غیره قرار دارند و اینها به طور طبیعی به هم چسبیده نیستند. اما اگر عفونتی داخل شکم اتفاق افتد و یا عمل جراحی روی اعضای داخل شکمی انجام شود، بعد از ترمیم احشای داخل شکمی ممکن است برخی بافت ها به هم نزدیک شده و به یکدیگر متصل شوند.

در بسیاری از افراد، چسبندگی هیچ علامتی ایجاد نمی کند و ممکن است فرد اصلا متوجه وجود آن نشود. با این حال، در بعضی موارد چسبندگی می تواند باعث کشیده شدن یا پیچ خوردن روده شود و علائمی مانند درد مزمن شکم، نفخ، تهوع، استفراغ، یبوست یا حتی انسداد روده ایجاد کند.

دلایل به وجود آمدن چسبندگی

شایع ترین علت چسبندگی شکمی، جراحی داخل شکم است. در جریان جراحی، دستکاری بافت ها، آسیب بافتی و فرایند ترمیم می توانند شرایط ایجاد چسبندگی را فراهم کنند. چسبندگی ممکن است بعد از جراحی باز یا لاپاروسکوپی ایجاد شود.

عفونت و التهاب نیز می توانند در ایجاد چسبندگی نقش داشته باشند. بیماری ها و شرایطی مانند التهاب صفاق، بیماری کرون، دیورتیکولیت، اندومتریوز و برخی عفونت های لگنی از جمله عواملی هستند که می توانند با ایجاد چسبندگی همراه باشند.

در اندام ها نیز همین مسئله وجود دارد. مثلا در پاره شدن عضلات دست و ترمیم آن با بخیه، ممکن است بین بافت های اطراف چسبندگی ایجاد شود که در برخی موارد می تواند منجر به محدودیت حرکتی و مشکلات دیگر شود.

چسبندگی بعد از جراحی چگونه ایجاد می شود؟

پس از جراحی داخل شکم، بدن وارد فرایند ترمیم می شود. در این روند ممکن است بافت اسکار ایجاد شود و در بعضی افراد این بافت به شکل نوارهایی میان اندام ها یا دیواره شکم باقی بماند. بسیاری از این چسبندگی ها هیچ مشکلی ایجاد نمی کنند، اما برخی می توانند با گذشت زمان با عوارضی مانند انسداد روده همراه شوند.

عفونت و التهاب چه نقشی در ایجاد چسبندگی دارند؟

هر فرایندی که باعث التهاب یا عفونت در حفره شکم یا لگن شود می تواند احتمال ایجاد چسبندگی را افزایش دهد. به همین دلیل سابقه عفونت شدید، التهاب داخل شکم یا برخی بیماری های التهابی روده باید هنگام بررسی علت علائم در نظر گرفته شود.

چسبندگی لگنی در خانم ها

یک مورد نسبتا شایع در خانم ها عفونت های لگنی است که در نهایت می تواند منجر به چسبندگی بین رحم، تخمدان ها، لوله های رحمی و روده ها شود و در برخی شرایط با درد لگنی یا مشکلات باروری همراه باشد.

چسبندگی در اطراف لوله های رحمی می تواند حرکت طبیعی تخمک یا اسپرم را مختل کند و در بعضی زنان با ناباروری ارتباط داشته باشد.

از توضیحات که در بالا داده شد مشخص می شود که چسبندگی یک واکنش بدن به آسیب، التهاب، عفونت یا اعمال جراحی و صدمات مختلف است. بنابراین گفته بیماران که هر مشکل خود را به چسبندگی نسبت می دهند صحیح نمی باشد، مگر آنکه زمینه ایجاد چسبندگی همانطور که توضیح داده شد وجود داشته باشد.

آیا چسبندگی همیشه علامت ایجاد می کند؟

خیر. بسیاری از چسبندگی های شکمی بدون علامت هستند و فرد ممکن است سال ها بدون هیچ مشکل خاصی با آنها زندگی کند. وقتی چسبندگی علامت ایجاد می کند، درد مزمن شکم یکی از شایع ترین علائم است. در برخی افراد نیز چسبندگی می تواند موجب ایجاد انسداد روده شود.

علائم چسبندگی شکمی و روده چیست؟

علائم چسبندگی به محل و شدت آن بستگی دارد و هر فرد ممکن است علائم متفاوتی داشته باشد. مهم ترین نشانه هایی که در صورت علامت دار بودن چسبندگی ممکن است دیده شوند شامل موارد زیر هستند.

درد مزمن یا تکرارشونده شکم.
نفخ و احساس پری شکم.
تهوع.
استفراغ.
یبوست یا تغییر در روند دفع.
عدم دفع گاز در صورت ایجاد انسداد.
دردهای شکمی همراه با علائم انسداد روده.

درد مزمن شکم

درد مزمن شکم یکی از علائمی است که در چسبندگی های علامت دار دیده می شود. با این حال، درد شکم علت های بسیار متنوعی دارد و به تنهایی نمی توان آن را نشانه قطعی چسبندگی دانست.

نفخ و تغییرات گوارشی

اگر چسبندگی باعث محدود شدن حرکت طبیعی روده شود، ممکن است فرد دچار نفخ یا تغییر در روند دفع شود. این علائم اختصاصی نیستند و باید همراه با سابقه جراحی، بیماری های زمینه ای و سایر علائم ارزیابی شوند.

تهوع و استفراغ

تهوع و استفراغ می توانند در مواردی که چسبندگی باعث اختلال در عبور محتویات روده شده است رخ دهند. وجود این علائم همراه با درد شدید یا عدم دفع گاز و مدفوع می تواند نیازمند بررسی فوری باشد.

یبوست و اختلال در دفع

یبوست یکی از علائمی است که ممکن است در انسداد یا اختلال حرکت روده دیده شود، اما یبوست به تنهایی به معنی وجود چسبندگی نیست.

چه زمانی چسبندگی می تواند باعث انسداد روده شود؟

چسبندگی می تواند باعث کشیده شدن، پیچ خوردن یا فشرده شدن روده شود و در نتیجه عبور غذا، مایعات، گاز یا مدفوع را مختل کند. چسبندگی ها یکی از علل مهم انسداد روده کوچک هستند.

انسداد روده می تواند یک وضعیت جدی و حتی تهدیدکننده زندگی باشد. درد شکمی قابل توجه، نفخ، استفراغ، یبوست، ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع و تورم شکم از جمله علائم مهم انسداد هستند.

اگر درد شدید شکم همراه با استفراغ، تورم شکم یا ناتوانی در دفع گاز و مدفوع ایجاد شده است، باید فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.

اگر درد شکم یا مشکلات گوارشی شما بعد از جراحی ادامه پیدا کرده است، برای دریافت راهنمایی تخصصی می توانید از طریق تلگرام با مجموعه در ارتباط باشید یا با 021-22361071 تماس بگیرید.

آیا هر درد شکمی به دلیل چسبندگی است؟

خیر. یکی از مهم ترین نکاتی که بیمار باید بداند این است که هر درد یا مشکل گوارشی را نمی توان به چسبندگی نسبت داد. بیماری های مختلف گوارشی، التهاب، یبوست، مشکلات کیسه صفرا، بیماری های روده و بسیاری از مشکلات دیگر می توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

حتی در افرادی که سابقه جراحی شکم دارند نیز وجود درد به تنهایی اثبات نمی کند که علت درد چسبندگی است. به همین دلیل تشخیص باید بر اساس شرح حال، معاینه و در صورت نیاز بررسی های پزشکی انجام شود.

چسبندگی چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص چسبندگی می تواند چالش برانگیز باشد، زیرا چسبندگی ها در بسیاری از موارد به صورت مستقیم در آزمایش های تصویربرداری دیده نمی شوند. پزشک برای تشخیص ابتدا سابقه جراحی، بیماری ها، عفونت ها و نوع علائم را بررسی می کند و سپس با توجه به شرایط بیمار ممکن است آزمایش یا تصویربرداری درخواست شود.

شرح حال و معاینه پزشکی

سابقه جراحی شکم یا لگن، سابقه عفونت یا التهاب و نوع درد می تواند اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار دهد. معاینه نیز برای بررسی حساسیت شکم، درد و سایر نشانه های بالینی انجام می شود.

تصویربرداری و CT اسکن

تصویربرداری معمولا چسبندگی را مستقیما نشان نمی دهد، اما می تواند به تشخیص انسداد روده ناشی از چسبندگی یا بررسی سایر علل علائم کمک کند. CT اسکن در موارد مشکوک به انسداد می تواند به بررسی محل و شدت انسداد کمک کند.

لاپاروسکوپی

در برخی شرایط، پزشک ممکن است برای مشاهده مستقیم داخل شکم و بررسی چسبندگی از جراحی لاپاروسکوپی استفاده کند. در موارد منتخب امکان درمان همزمان چسبندگی نیز وجود دارد.

چسبندگی چگونه درمان می شود؟

اگر چسبندگی هیچ علامت یا عارضه ای ایجاد نکند، معمولا نیاز به درمان ندارد. در صورتی که چسبندگی باعث علائم قابل توجه یا عوارضی مانند انسداد روده شده باشد، بسته به شرایط بیمار ممکن است درمان های مختلفی در نظر گرفته شود.

چه زمانی درمان لازم نیست؟

وجود چسبندگی به تنهایی به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست. از آنجا که جراحی برای درمان چسبندگی نیز می تواند باعث ایجاد چسبندگی جدید شود، پزشک باید مزایا و خطرات درمان را برای هر بیمار جداگانه بررسی کند.

در چه شرایطی جراحی در نظر گرفته می شود؟

اگر چسبندگی باعث انسداد روده یا عوارض جدی شود، ممکن است جراحی برای آزاد کردن چسبندگی لازم باشد. در شرایط انسداد شدید، بیمار باید در بیمارستان ارزیابی شود و بسته به شدت انسداد و وضعیت بیمار، درمان مناسب انتخاب شود.

چسبندگی در خانم ها و تاثیر آن بر باروری

چسبندگی در ناحیه لگن می تواند در برخی زنان روی دستگاه تولید مثل اثر بگذارد. چسبندگی اطراف لوله های رحمی یا سایر اندام های لگنی ممکن است عبور طبیعی تخمک را مختل کند و در بعضی افراد با ناباروری همراه باشد. به همین دلیل در خانم هایی که سابقه عفونت لگنی، جراحی لگنی یا مشکلات باروری دارند، ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری دارد.

کدام علائم نیاز به مراجعه فوری دارند؟

اگر احتمال انسداد روده مطرح باشد، نباید مراجعه پزشکی را به تعویق انداخت. علائمی مانند درد شدید یا فزاینده شکم، استفراغ مکرر، تورم شکم و ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع می توانند از نشانه های مهم انسداد روده باشند.

در صورت ایجاد چنین علائمی، مراجعه فوری برای ارزیابی پزشکی ضروری است.

نگران علائم، سابقه جراحی یا مشکلات گوارشی خود هستید؟

برای دریافت راهنمایی و مشاوره درباره مشکلات گوارشی و بیماری های مرتبط می توانید از طریق تلگرام با مجموعه در ارتباط باشید یا با 021-22361071 تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره چسبندگی

آیا چسبندگی بعد از هر عمل جراحی ایجاد می شود؟

خیر، اما چسبندگی بعد از جراحی شکم می تواند ایجاد شود. بسیاری از افرادی که چسبندگی دارند هیچ علامتی پیدا نمی کنند.

آیا چسبندگی روده خطرناک است؟

چسبندگی همیشه خطرناک نیست، اما اگر باعث انسداد روده شود می تواند یک وضعیت جدی و اورژانسی ایجاد کند.

آیا چسبندگی خود به خود از بین می رود؟

چسبندگی ایجاد شده را نباید به صورت خودسرانه قابل برگشت یا درمان پذیر فرض کرد. اگر بدون علامت باشد معمولا درمان لازم نیست و در صورت ایجاد عوارض، پزشک درباره درمان تصمیم می گیرد.

آیا چسبندگی باعث ناباروری می شود؟

چسبندگی لگنی در بعضی زنان می تواند با اختلال در دستگاه تولید مثل همراه شود و در برخی موارد روی باروری تاثیر بگذارد.

آیا چسبندگی در سی تی اسکن دیده می شود؟

چسبندگی ها اغلب مستقیما در تصویربرداری دیده نمی شوند، اما CT اسکن می تواند به تشخیص انسداد ناشی از چسبندگی یا بررسی برخی مشکلات دیگر کمک کند.

آیا هر درد شکم نشانه چسبندگی است؟

خیر. درد شکم علل بسیار متنوعی دارد و برای نسبت دادن آن به چسبندگی باید سابقه بیمار، معاینه و در صورت نیاز بررسی های تکمیلی انجام شود.

مشاوره تخصصی برای مشکلات شکمی و گوارشی

اگر بعد از جراحی شکم یا لگن دچار دردهای مکرر، مشکلات دفع، نفخ، تهوع یا علائم غیرعادی شده اید، بهتر است علت علائم به صورت تخصصی بررسی شود و صرفا بر اساس سابقه جراحی، همه مشکلات به چسبندگی نسبت داده نشوند.

بیشتر بخوانید: اطلاعات بیشتر درباره چسبندگی روده